In de ruimteklassen worden leerlingen door gedetacheerde leerkrachten begeleid. Een ruimteklas kan één, drie of vijf dagen in beslag nemen.
Het is zoals elke openluchtklas, een bijzondere werkvorm waarbij gedurende één of meerdere dagen in een andere context - in casu ruimtevaart/sterrenkunde - en in een andere atmosfeer samen geleerd, geleefd en beleefd wordt. Dit leren is bijzonder waardevol: kinderen hebben heimwee, leren hiermee omgaan, erover praten, worden communicatiever. Het didactische principe van de aandacht is belangrijk als uitgangspunt voor leren, veranderen en ontwikkelen. De leerkracht speelt hier een zeer belangrijke rol in. De didactiek van de aandacht brengt leerlingen tot belangstelling en weetgierigheid, tot medeleven en aanvoelen, tot voornaamheid en beleefdheid, tot vriendschap en schoonheid.
De ruimteklas is vakverbindend, vakoverschrijdend en netoverschrijdend. Deze samenhang wordt ook soms intercultureel, interdisciplinair, internationaal, intermenselijk, interprofessioneel of interscolair genoemd.
De ruimteklasverblijven kunnen in het schoolwerkplan ingepast worden. Ruimtevaart sluit uiteraard perfect aan bij b.v. de lessen wiskunde en wetenschappen. Denk maar aan de problemen bij het lanceren, de vele onderzoeken zowel op technisch, medisch en biologisch vlak. Daarnaast speelt ruimtevaart ook een grote rol in de communicatie technologie. Projecten over de hele wereld heen betekenen taalbarrières overwinnen. Neem daar nog bij de oefeningen die ons vermogen tot teamwork testen en het is duidelijk dat alle vakken en zelfs de vakoverschrijdende eindtermen hier aan bod komen.
Vakverbindende thema's in de ruimteklas:
- religieuze en morele vorming (oordelen en handelen vanuit een levensbeschouwing)
- leren leren om levenslang te leren
- sociale vaardigheden (leven en werken met andere mensen, eerbied en respect voor andere opvattingen)
- burgerzin (rechten en plichten in een gemeenschap en besteding van onze belastingen)
- gezondheidsopvoeding (verantwoordelijkheidszin voor de gezondheid van zichzelf en van anderen)
- milieu educatie (verantwoordelijkheid voor de omgeving)
- harmonische vorming van de persoonlijkheid
Eén van de grote troeven van de ruimteklas is de interdisciplinariteit : aardrijkskunde, natuurkunde, scheikunde, biologie, informatica, wiskunde, economie enz... komen aan bod.
Ook een beetje manipulatie komt eraan te pas: men maakt zelf raketjes, die nadien gelanceerd worden. En wat geeft er meer voldoening dan je eigen raketje dat feilloos de ruimte ingaat. Bovendien kan men zijn creativiteit bevorderen want de vorm van de raketvleugels en de naamgeving van het raketje is eigen vondst. Ook krijgt men een idee van een astronauten training in zulke eigenaardige toestellen als multi-axis, moonwalk of rotatiestoel.
De ruimteklassen betekenen een ware verrijking voor het onderwijs: optimalisering van de onderwijspraktijk en experimenteren met nieuwe onderwijsleersituaties en onderwijsvoorzieningen. Tijdens elke ruimteklas wordt veel gebruik gemaakt van de nieuwe informatie- en communicatietechnologie (Cd-rom's, INTERNET, Power Point presentaties, video,...)
Het project ruimteklassen werd tot 2001 gesteund door de Vlaamse Minister van Onderwijs en de Vlaamse Onderwijsraad en wordt degelijk gecontroleerd en geëvalueerd. Contact met andere scholen, vaak uit het ander landsgedeelte of een ander land en dus met een andere taal en andere gewoontes, draagt bij tot meer begrip en verdraagzaamheid.
Leerkrachten nemen gemakkelijker contact op met en collega-gedetacheerde leerkracht. De gedetacheerde leerkracht kent door zijn jarenlange onderwijservaring goed de noden van de leerlingen. Vooraf wordt steeds contact met de school opgenomen zodat een ruimteklas kan opgesteld worden, die aan de behoeften van de klas-leerkracht-school voldoet. De ruimteklas wordt dan ook aangepast aan de kennis van de leerlingen, aan de door de school en de leerplannen beoogde doelstellingen, aan de eindtermen (van het basisonderwijs en de eerste graad van het secundair onderwijs) en aan het eigen school-opvoedingsproject.
Een ander niet te onderkennen voordeel is dat dank zij de detachering de prijs van de ruimteklassen gevoelig kon verminderd worden wat in het voordeel is voor minder kapitaalkrachtige ouders. Wel is het voor sommige ouders nog vrij duur maar wellicht kunnen de scholen via de vriendenkring of via een spaarsysteem hier een oplossing voor vinden.
Zo goed als alle leerkrachten en leerlingen die een ruimteklas meemaakten zijn er erg enthousiast over en overwegen om volgend schooljaar (sommige over twee jaar) terug te keren. Zij vinden het een goed alternatief voor de traditionele bos- en zeeklassen. Als commentaar wordt vaak gegeven dat hun angst voor ruimtevaart/sterrenkunde weggenomen is en dat ze stellig sommige aspecten zullen integreren in hun lessen. Vaak kan men inspelen op de ruimtevaartactualiteit om een bepaald onderwerp verder uit te diepen.
Door het feit dat de gedetacheerde leerkracht ruimtevaart als hobby heeft, brengt hij vol enthousiasme zijn ruimtevaartkennis over.
BESLUIT:
Ruimteklassen geven meer ruimte aan het schoolgebeuren en aan het opvoedingsproject van elke school. Ze voldoen aan de vakoverschrijdende eindtermen van het basisonderwijs en het secundair onderwijs van de eerste graad. De ruimteklas eerbiedigt de pedagogische vrijheid van de scholen en laat een eigen inbreng toe. De leerlingen leren er heel wat mee op wetenschappelijk en menselijk vlak en zijn zeer enthousiast over hun ruimteklas.